Alipay, een app waarmee een miljard Chinezen betalen, wordt opgesplitst door de Chinese overheid. Waarom loopt de enorm populaire en winstgevende betaaldienst van Alibaba zo in de kijker?
Een op tien consumentenleningen
Het zit er nog steeds bovenarms op tussen technologiereus Alibaba en de Chinese overheid. Het regime is vastberaden de macht van het financiële zusterbedrijf Ant Financial in te perken en zelf meer controle te krijgen over het bedrijf dat miljarden aan leningen verstrekt aan zowel particulieren als ondernemingen. Met Alipay heeft Ant Financial – en bij uitbreiding AliExpress-eigenaar Alibaba – immers een van de grootste financiële ecosystemen in China in handen.
Alipay is met ruim een miljard gebruikers een van de meest gebruikte betaalsystemen in het land. Vergelijk het gerust met PayPal of Bancontact, maar dan zowel voor onlineshoppen als in fysieke winkels. Ongeveer evenveel – en steeds meer – omzet haalt Ant evenwel uit het verstrekken van leningen. Via Huabei kunnen Chinezen een soort kredietkaart krijgen, Jiebei is een populair systeem voor kleine leningen.
Chinezen die Ant een lening vragen kunnen dat volledig digitaal en hun kredietwaardigheid wordt al binnen enkele seconden beoordeeld. Vorig jaar was het bedrijf goed voor een op de tien nieuwe leningen zonder waarborg in het land, een cijfer dat zowel vriend als vijand verraste. Aangezien Alibaba ook al een schat aan informatie heeft via de e-commerce- en entertainmentplatformen van het bedrijf, is het risico op een al te grote machtspositie reëel. En sowieso is geld lenen daar waar je het uitgeeft natuurlijk altijd risicovol.
Minder consumentenkrediet, meer sociaal krediet
In het voorjaar besloot de Chinese communistische partij al meer controle uit te gaan oefenen op Ant Financial, door overheidsbedrijven en staatsbanken als toezichthoudende aandeelhouders aan te stellen. Er kwam ook een monsterboete van 2,8 miljard dollar. Eerder verijdelde de Partij al de geplande Amerikaanse beursgang van Ant na kritische uitspraken van Alibaba-oprichter Jack Ma. President Xi Jinping is de laatste maanden vastberaden de macht van ’s lands grote technologiespelers te beteugelen.
Toch gaat de interesse in Alipay nog verder: met name het kredietsysteem is voor de Chinese overheid interessant, want die is zelf volop bezig met een sociaal kredietsysteem. De Partij wil mensen aan de hand van een puntensysteem belonen voor goed gedrag en straffen als ze iets mispeuteren. Een rood licht genegeerd of slecht gesproken over de overheid? Dan gaat je kredietscore erop achteruit. Tot de mogelijke straffen behoren onder meer een reisverbod en, inderdaad, het weigeren van leningen.
Het mag dus niet verwonderen dat Ant nu de gebruikersgegevens waarop zijn kredietbeslissingen zijn gebaseerd, moet overdragen aan een nieuwe en afzonderlijke onderneming voor kredietscores, die gedeeltelijk in handen van de staat zou zijn. Ook moet de app van Alipay er nu aan geloven, zo bericht Financial Times. De overheid eist dat Huabei en Jiebei twee op zichzelf staande apps worden, los van het betaalplatform Alipay.
Het is door de makkelijke integratie van beide systemen voor Chinezen heel gewoon om snel een microlening te openen als ze iets willen kopen, die ze even snel weer afbetalen. Ant houdt de rentes bewust laag, maar zo blijft het geld wel constant in omloop. Wellicht is het de bedoeling hier voortaan een rem op te zetten.
