Consumentenvertrouwen valt terug tot niveau mei 2015

Het faillissement van winkelketens als V&D, drogist DA en schoenengigant Macintosh laat sporen na. Het consumentenvertrouwen in Nederland is in januari 2016 verder gedaald. Het staat nu weer op zijn laagste peil sinds mei 2015.

Nog altijd boven gemiddelde op lange termijn

Het Centraal Bureau voor de Statistiek peilt elke maand naar het vertrouwen bij de Nederlandse consument. Het vraagt daarbij naar hun visie over het algemene economische klimaat, alsook naar hun financiële mogelijkheden en hun bereidheid om aankopen te doen. Daarbij worden de optimisten tegenover de pessimisten gezet.

Globaal waren er in januari nog 4 procent meer optimisten dan pessimisten. Daarmee ligt het consumentenvertrouwen nog steeds boven het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar, dat op -8 punten staat en dus 8 procent meer pessimisten dan optimisten impliceert. Het vertrouwen bereikte in april 2000 de hoogste stand ooit (27). Het dieptepunt werd bereikt in februari 2013 (-44).

Toch gaat het om een stap terug. In november 2015 stond de barometer nog op +9 punten. Sindsdien daalt hij al twee maanden. Net als in december was dat in januari vooral omdat de consument minder positief oordeelde over het economische klimaat. Zijn koopbereidheid daalde slechts heel licht.

Kleinste stijging van uitgaven

Intussen blijkt ook dat de consumenten in november 2015 slechts 0,3 procent meer uitgaven dan in dezelfde maand een jaar eerder. Dat is de kleinste stijging van de consumptie sinds de start van dat jaar. Zo werd er aanzienlijk minder gas verbruikt, maar werd er ook minder kleding (-11 procent) en schoenen gekocht. Mogelijks speelde het zachte herfstweer daarin een rol.

Aan voedings- en genotmiddelen gaven de consumenten in november 1 procent meer uit. Ook besteedden ze 0,9 procent meer aan diensten, zoals woninghuur, reizen met bus of trein, bezoek aan restaurant of kapper, en verzekeringen. Uitgaven aan diensten maken in Nedederland ruim de helft van de totale binnenlandse consumptieve bestedingen uit.

De consumptiecijfers zijn overigens gecorrigeerd voor prijsveranderingen en veranderingen in de samenstelling van de koopdagen. Voor november was die werkwijze belangrijk. November had in 2015 een zaterdag minder en een maandag meer dan in 2014. Doorgaans wordt op een zaterdag meer omgezet.

Detailhandel verkocht 2,2 procent minder

Zonder het wegfilteren van dat kalendereffect keek de detailhandel in november aan tegen een minderverkoop van 2,2 procent. De omzet van de winkels in non-foodartikelen lag ruim 5 procent lager. In verkooppunten van voedings- en genotmiddelen krompen de verkopen dan weer licht. De online omzet trok zich van dit makke winkelklimaat echter maar weinig aan: die groeide met ruim 24 procent tegenover een jaar eerder.

Toch hangt een snelle verbetering van de verkopen in de detailhandel volgens het CBS niet in de lucht. De omstandigheden voor de consumptie waren in januari ongunstiger dan in november en december. Daarbij komt nog dat zowat 15 procent van de Nederlandse gezinnen aangeeft moeilijk of zeer moeilijk rond te komen. Dit zijn bijna 1,1 miljoen huishoudens.