Retailjaar 2023: het grote non-foodoverzicht

Inflatie, graaiflatie, krimpflatie: het was geen flaterend jaar voor de retail. Terwijl de supermarkten met de aandacht gingen lopen, bleven de andere sectoren een beetje verweesd achter. We zetten het non-foodjaar daarom nu even in de verdiende schijnwerpers.

Het jaar van de correctie

Dure groenten en franchiserende supermarkten zetten de toon in 2024. De inflatie werd na de energiepiek bijna eigenhandig door de voedingsprijzen in stand gehouden. Terwijl het berichten regende over stijgende levenskosten en koopkrachtcrises, hield de consument de vinger angstvallig op de knip. Zelfs eeuwige sterkhouder Nike en luxegrootheden zoals LVMH konden de lat niet langer hooghouden. Eerstgenoemde zwaait nu met honderden ontslagen bij wijze van nieuwjaarswens.

In 2023 gebeurde bovendien het ondenkbare: e-commerce werd van de troon gestoten, en de grote techreuzen tuimelden mee. Een normale correctie na corona, heet dat dan, maar wel eentje met gevolgen. Van Amazon kregen we dit jaar quasi alleen maar sluitingsnieuws te horen. Het lijkt erop dat de pionier van de kassaloze winkels in de fysieke winkelstraten het onderspit delft, terwijl Colruyt Group en consoorten in België in de onbemande winkel slash slimme koelkast de gedoodverfde toekomst van de kantoorkantine zien.

Hoewel de retailers ondertussen met de stijgende grondstof- en loonkosten worstelden, waren er “opmerkelijk minder faillissementen in retail”. Behalve van foodcollega’s Makro (pas officieel failliet in februari), Rayon en Andy moest de non-food afscheid nemen van onder andere Big Bazar, Scotch & Soda (gelukkig gered), VanMoof en BCC.

Het jaar van de stoelendansen

Ook over Maxi Toys viel het doek, al kon die keten uiteindelijk toch als King Jouet herrijzen. Verrassender was het nieuws dat Dreamland ToyChamp werd, terwijl Oh! Green zichzelf een nieuwe overname én een nieuwe topman cadeau deed. Pelckmans en Maxi Toys-man Alain Hellebaut meer bepaald, niet te vergissen in die volgorde.

Bij wie overeind bleef, werd inderdaad opvallend veel met stoelen gedanst. Bij Casa en Beliving (Exterioo en Juntoo) deden ze een heuse tango: Giane Van Landuyt stond in april nog zonder verpinken op het podium van het RetailDetail Congress als topvrouw van Casa, om een paar dagen later vervangen te worden door Vincent Nolf (jawel, die van Makro). Jan Ollevier zette haar later aan het hoofd van ‘zijn’ Beliving. Om maar één voorbeeldje te noemen.

Het jaar van de nieuwkomers

Tussen stakingen en managementwissels door laverend, was er gelukkig ook ruimte voor vernieuwing. De lijst nieuwkomers dit jaar is ronduit indrukwekkend, zeker voor een behoorlijk windstil jaar. Specsavers kwam en vertrok alweer, hopelijk houdt drogisterijketen Douglas het langer vol. Na een recordjaar 2023 zit die kans er gelukkig dik in. Ook de Spaanse Action-rivaal TEDi koestert grote ambities, net als platenwinkel (jazeker, alles komt terug) HMV. Wijnegem als startpunt voor je Europese verovering nemen, je moet het maar bedenken.

Wie ooit het internet gebruikt, kan er evenwel niet omheen: de grootste nieuwkomer van dit jaar is zonder twijfel Temu, met een strategie die hippe vogels als ‘love bombing’ zouden beschrijven. Voor e-commerce was het dan wel geen topjaar, de digitale innovatie gaat door. Nota bene Primark en Action openden in 2023 webshops, iets wat ze nochtans zweerden nooit te doen. Ook de platformtrend zette zich door: iedereen van Brico en Praxis, over Decathlon tot zelfs Kruidvat heeft nu een eigen marktplaats.

De digitalisering weerhield Kruidvat nochtans niet van fysieke expansie. Waar de supermarkten elkaar bleven tackelen, bouwden de non-foodies rustig aan hun winkelimperia verder. Hema vierde zelfs zijn honderdste Belgische winkel. In tijden van inflatie doen de discounters het natuurlijk goed. Niet alleen Action groeide weer als kool, dit jaar kwam Wibra als grote winnaar uit de bus. De keten kon zelfs een aantal vestigingen van de gefaalde concurrent Big Bazar meepikken.

Het jaar van de tweede adem

In alle stilte vonden ook een aantal Belgische klassiekers een tweede adem. Veritas tankt geld bij om Nederland te gaan veroveren, Gamma gaat voor groei onder nieuw bewind en e5 toverde niet één maar twee nieuwe concepten uit zijn Aalterse hoed. Ook weer van de partij: Maxi Zoo en Takko Fashion, net als de fietswinkels uiteraard. Inno kondigde apetrots een geslaagde turnaround aan, al werden de Belgen prompt daarop het slachtoffer van de verzuipende Duitsers. Den ‘Innovation’ staat in de etalage, maar sporen van kandidaten ontbreken nog. Voor mama Galeria dringt de tijd nochtans.

Of wie kent Spullenhulp nog? Les Petits Riens waagde zich aan een nieuwe oversteek naar Vlaanderen. Tweedehands is een must, dat begrepen in 2023 ook de Belgische retailers. JBC, Juttu, Bristol, AS Adventure, … allemaal sprongen ze op de gebruikte kar. Het wordt immers letterlijk van moeten: Europa zette dit jaar stevige stappen richting een groenere, circulaire consumptie. Weggooien wordt verboden, repareren van moetens. Het was ook het jaar waarin steeds meer folders en kasticketjes verdwenen, en de verfoeide dopjes aan de drankflessen verschenen.

Waar dat allemaal naartoe gaat? We ontdekten het in Seoul, waar retailers en merken erin slagen bijzonder creatief om te springen met een vergrijzende, trendgevoelige en luxeminnende klant. Hoewel we het belang veelvuldig beschreven, vielen ook AI en robotica vooral in het buitenland te beleven. In Singapore bijvoorbeeld, waar we de neusjes van de zalm zullen ontdekken op NRF Retail’s Big Show en daarbuiten.