43% meer grensaankopen: wat schuilt achter de cijfers?

Belgen hebben in het eerste kwartaal bijna de helft meer over de grens gekocht dan een jaar eerder: vooral in Frankrijk is er een opmerkelijke stijging (+70%). 37% van de Belgen doet al geregeld boodschappen in het buitenland. Daar hoort wel een flinke kanttekening bij…

Niet wat het lijkt?

Belgen kochten in het eerste kwartaal van 2023 voor 688 miljoen euro buiten de eigen landsgrenzen: dat is ruim 43% meer dan een jaar eerder, becijferde GfK voor handelsfederatie Comeos. Meer dan één op de drie Belgen doet regelmatig fysieke aankopen in het buitenland. Met name door de hoge inflatie trekken steeds meer shoppers de grens over.

Wel valt bij de frappante groei een belangrijke kanttekening te maken: in het eerste kwartaal van 2022 zat de coronavrees er nog goed in en woedde de omicronvariant. Pas in maart mochten de mondmaskers in winkels uit. Dit zal zeker een deel van de consumenten hebben tegengehouden om grote winkeluitstappen te ondernemen, en dus was de basis voor de vergelijking erg zwak.

Koopkracht beschermen

Niettemin blijft het opvallend dat vooral Frankrijk aan populariteit wint. Van de 688 miljoen euro grensaankopen werd 423 miljoen euro in Franse supermarkten besteed, bijna 70% meer dan een jaar voordien. Nabijheid is een bepalende factor: de helft van de Belgen woont op minder dan een uur rijden van de grens, en bijna één Waal op de drie woont zelfs op minder dan twintig kilometer van de Franse grens, zegt Comeos-CEO Dominique Michel aan De Standaard.

De prijsverschillen zijn de voornaamste reden voor het toegenomen fenomeen: de Franse overheid neemt veel anti-inflatiemaatregelen om de koopkracht van de bevolking te beschermen. Zo is het akkoord met de supermarktketens om een korf basisproducten aan “de laatst mogelijke prijs” te verkopen, verlengd tot het einde van het jaar. Ook is er pas een akkoord bereikt met de 75 grootste voedingsproducenten om de prijzen te zakken voor onder andere pasta, gevogelte, granen en olie. Belgisch minister Dermagne vraagt nu dezelfde inspanningen van producenten, maar botst op weerstand.

Btw-discussie

Comeos vreest bovendien dat de grensaankopen nog zullen toenemen als de regering zijn plannen voor een btw-herziening doorzet. Volgens het fiscaal plan van minister Van Peteghem zouden basisproducten, zoals groenten, eieren en melk, helemaal worden vrijgesteld van btw, maar stijgt het tarief voor overige voeding van 6% naar 9%.

In Frankrijk is het btw-tarief op voeding in de supermarkten 5,5%, al is bijvoorbeeld snoepgoed 10 en alcohol 20% belast. De handelsfederatie maakt ook van de gelegenheid gebruik om een mogelijke verhoging van de verpakkingsheffing en de zwerfvuilbelasting aan te klagen. “De grensaankopen zullen exploderen”, klinkt het.