Roker wordt paria: wat met tabakverkopers?

Roken wordt nog minder aantrekkelijk gemaakt in Nederland: een conceptakkoord tussen staatssecretaris Paul Blokhuis en gezondheidsorganisaties beschrijft een pakket verregaande maatregelen. Het doel is een volledig rookvrije generatie, met grote gevolgen voor roker én bedrijfsleven.

Neutrale verpakkingen, verboden en accijnzen

Met ingang van 2020 moeten sigaretten verplicht neutraal verpakt zijn, het jaar daarna volgt een uitstalverbod bij verkooppunten, geeft de Telegraaf aan. Zelfs in tabakswinkels mag geen reclame voor tabaksproducten worden gemaakt. Gemeenten moeten initiatieven die de rookvrije samenleving bevorderen steunen en mogen subsidie weigeren aan instellingen waar gerookt wordt. Artsen worden verplicht stoppen met roken te stimuleren.

Rookverboden worden bijna overal ingevoerd: in de zorg, de overheid, de horeca, bij schoolpleinen, speeltuinen en sportterreinen. Alle bedrijven moeten op termijn rookvrij zijn: zelfs speciale rookruimtes of buiten roken zal niet meer toegestaan zijn. Het rookverbod geldt voor alle tabaksproducten, e-sigaretten, waterpijpen en shisha-pennen, kruidenmengsels en aanverwante producten.

De prijs van een pakje sigaretten zal vanaf volgend jaar fors stijgen door extra accijnzen. De prijs moet binnenkort uitkomen op tien euro voor een pakje, met als doel om zo veel mogelijk rokers van hun gewoonte af te brengen. Jongeren mogen over twintig jaar niet eens meer weten wat een sigaret is, hoopt Blokhuis.

Wat met het bedrijfsleven?

De verkoop van tabak genereert een enorme omzet, dus vinden heel wat supermarkten dat ze niet zomaar kunnen stoppen met de verkoop: het kost hen gemiddeld 5 tot 8% van hun omzet. Albert Heijn en Jumbo vinden dit dan ook de eigen verantwoordelijkheid van de klant en wijzen erop dat tabak (voorlopig?) perfect legaal is. Een hele andere reactie kwam er al bij Lidl: die keten besloot in mei al geen tabak meer te verkopen.

De tabaksindustrie mocht niet deelnemen aan de onderhandelingen, en reageert niet opgetogen op het concept: zij verwijten de regering vergaande inmenging in het privéleven van volwassen rokers. Eén maatregel moet het specifiek ontgelden: “E-sigaretten worden ook verboden. De Britse gezondheidsraad zet dit middel juist in om rokers te helpen om te stoppen”, zegt directeur Jan Hein Sträter van brancheorganisatie VSK. 

Op dit moment roken nog ongeveer drie miljoen Nederlanders (zowat een kwart van de bevolking). Met het plan wil Blokhuis naar hooguit 5% rokers gaan.