Hoe herbruikbare champignonbakjes voor afvaldoorbraak moeten zorgen

De Belgische supermarktketens testen, allemaal samen, statiegeld op herbruikbare verpakkingen. In Mechelen gaat een (tijdelijke) proef met champignonbakjes van start, maar de verwachtingen zijn hooggespannen.

Uniform systeem met statiegeld

Albert Heijn, Aldi, Carrefour, Colruyt, Delhaize en Lidl vervangen het klassieke wegwerpbakje voor champignons door een herbruikbaar alternatief met statiegeld. Althans, dat doen ze zes maanden lang in Mechelen. De test moet uitwijzen of consumenten én de logistieke systemen klaar zijn voor een grootschalige omslag, die potentieel de hele Belgische verpakkingsketen kan veranderen.

De retailers voeren een gestandaardiseerd bakje in, gemaakt uit polypropyleen, waar consumenten een waarborg van dertig eurocent voor betalen. Ze kunnen het bakje achteraf inleveren bij elke aangesloten winkel, ongeacht waar het werd gekocht. Het systeem werkt immers via QR-codes die elke verpakking uniek identificeren. Dat laat toe om het aantal rotaties, de terugkeerpercentages en de levensduur van elk bakje nauwgezet te monitoren. In sommige winkels gebeurt de terugname via automaten met tegoedbonnen, elders via de kassa.

Antwoord op Europese eisen

De timing van de test sluit aan bij de Europese verpakkingsverordening PPWR. Die bepaalt dat vanaf 2030 groenten en fruit onder 1,5 kilogram niet langer in eenmalige plastic verpakkingen op de markt mogen komen. Fost Plus benadrukt dat het initiatief geen alternatief vormt voor bestaande recyclagesystemen: “Dit project staat los van de blauwe zak die wegwerpverpakkingen inzamelt die gerecycleerd worden.”

Opvallend is de brede samenwerking doorheen de volledige waardeketen. Naast retailers nemen ook logistieke spelers, technologiebedrijven en producenten deel. Die schaalbenadering moet vermijden dat parallelle systemen ontstaan die inefficiënt en duur blijven.

“Hergebruik werkt alleen op schaal, en schaal bereik je alleen als alle supermarkten eenzelfde inspanning leveren. Dat maakt dit project uniek: voor het eerst zetten alle grote Belgische supermarkten samen een duurzame stap naar herbruikbare verpakkingen, niet naast elkaar, maar mét elkaar”, zegt Henriane Gilliot van sectorfederatie Comeos.

Logistiek en gedrag onder de loep

De proef focust niet alleen op technologie, maar ook op gedragsverandering. De centrale vraag luidt of consumenten bereid zijn verpakkingen actief terug te brengen. Tegelijk analyseren de partners de impact op logistiek, kostenstructuur en operationele efficiëntie. Ook de digitale traceerbaarheid speelt daarbij een cruciale rol.

De uitkomst van de proef zal bepalen of het model economisch en operationeel schaalbaar is. Bij succes ligt een bredere uitrol voor de hand, mogelijk ook voor andere productcategorieën. Volgens Geert Verbelen van VIL ligt de ambitie bovendien hoger dan enkel afvalreductie: “Met een circulaire aanpak kunnen we grondstoffen slimmer gebruiken en afval en uitstoot verminderen.”