“Niet supermarkten, wel machtige voedingsbedrijven profiteerden van inflatie”

Welke bedrijven gingen aan de haal met de grootste winsten na de sterke stijging van de voedingsprijzen in 2022? Niet de supermarkten, wel een beperkt aantal machtige voedingsbedrijven, stelt een nieuwe studie.

Minder winst voor supermarkten

Boeren, consumenten en politici wezen de afgelopen tijd met een beschuldigende vinger naar de supermarkten, naar aanleiding van de sterk gestegen voedingsprijzen. Ten onrechte, zegt econoom Olivier Malay van de Franstalige universiteit ULB. Hij onderzocht de jaarrekeningen van duizenden bedrijven om te achterhalen wie er profiteerde van de prijsstijgingen. Tegenover De Standaard becommentarieert hij de resultaten, die hij publiceerde bij de progressieve denktank Minerva.

Eén zaak is duidelijk: de supermarkten hebben niet kunnen profiteren van de hoge inflatie. Ze zagen weliswaar hun omzet fors stijgen, maar ook hun kosten namen toe. Leveranciers rekenden immers hogere prijzen aan, terwijl ook energie, transport, huur en arbeid duurder werden. Daardoor lag hun winst in 2022 zelfs lager dan de jaren ervoor.

Marktmacht loont

Anders ligt dat bij de Belgische voedingsbedrijven: liefst 46% onder hen boekte een hogere winst in 2022. Bij de 200 grootste bedrijven in de sector lag de rentabiliteit ruim een kwart hoger dan in de voorgaande vier jaren. Zeven fabrikanten zagen hun winst zelfs buitengewoon sterk toenemen. Aardappelverwerker Clarebout Potatoes boekte in 2022 een bedrijfswinst van 167 miljoen euro, terwijl dat in de vier voorgaande jaren gemiddeld 1,3 miljoen was. Dat is een stijging met bijna 6000%… Ook sectorgenoten Agristo en Lutosa, zetmeelproducent Tereos, pastamaker Soubry, de Tiense Suikerraffinaderij en de Belgische divisie van Cargill boekten fors hogere winsten.

Hoe ze daarin slaagden? Ze hebben een grote marktmacht, aldus Malay. Ze konden met andere woorden de gestegen grondstoffenprijzen makkelijker doorrekenen aan hun klanten, waardoor ze hun marge wisten te verhogen. Hij wijst erop dat de vier grootste grondstoffenleveranciers wereldwijd (ADM, Bunge, Cargill en Dreyfus, ook gekend als de ABCD-groep) hun winst in twee jaar zagen verdubbelen tot 13 miljard dollar, mede dankzij speculatie. Een belasting op overwinsten in de voedingssector – naar het voorbeeld van de energiesector – vindt de econoom daarom geen slecht idee.

Evolutie exploitatiewinst grote voedingsbedrijven